U bent hier

Een boeket artikelen als troost

Beste lezer,

Maandag 30 maart jongstleden hadden wij samen bij elkaar zullen zitten om te spreken over ‘ontwerpen aan een kerkenlandschap’. Helaas is ook deze bijeenkomst door de Coronamaatregelen vervallen. Als ‘troost’ in deze tijden bieden we jullie als deelnemers daarom graag een boeket artikelen aan van de sprekers van de bijeenkomst, als voorproefje op wat nog komen gaat. Susan Lammers, directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed licht in haar videoboodschap toe wat onze online plannen zijn, en waarom het thema belangrijk is.

Als ik u een kleine leeswijzer mag geven. De artikelen van Hans Renes en Lara Voerman, Evelien van Es en Gerdien van der Graaff - Duijst zijn vooral historisch ingestoken en vullen elkaar mooi aan. Beide schetsen ze de ontwikkelingsgeschiedenis van het kerkgebouw in de samenleving. Hans Renes vooral tot aan de nieuwe tijd; de andere onderzoekers vanaf 1965. Interessant om te lezen hoe het gebedshuis telkens weer veranderd is in vorm, eigendom, organisatie, context en betekenis.

De onderzoeken van DaF Architecten, JADE Architecten en de TU/eindhoven zijn meer inductief opgezet: wat zie ik nu om mij heen en welke verbanden zijn hieruit af te leiden? Bij Catharine Visser van DaF leidt tot het benoemen van ‘karaktereigenschappen’ ten aanzien van het gebouw, de positie in de omgeving en de maatschappelijke rol. Eelco Dekker van JADE heeft de kerkgebouwen ook landschappelijk onderzocht en komt uiteindelijk tot een profiel per kerk; een kerkenpaspoort. Marcel Musch van de TU/eindhoven schetst mooi hoe de neo-gothische kerken, waar Brabant zo rijkelijk mee voorzien, zich juist wel & niet verhouden tot het omringende landschap. Hij sluit af met een constatering die het belang van deze onderzoeken alleen maar onderstreept: het vernieuwen van de relatie met de omgeving zal voor de kerkgebouwen de sleutel zijn voor het ontwikkelen van een betekenisvol nieuw gebruik.

Het vraagstuk van de betekenis in samenhang van de kerkgebouwen wordt tenslotte bijna persoonlijk in de twee reflecties van Floris Alkemade, rijksbouwmeester, en Joks Janssen die nu als kwartiermaker kennisstrategie bij de RCE werkzaam is en de bijeenkomst van afgelopen 30 maart zou begeleiden.

Floris Alkemade schrijft in zijn stuk: ‘De vergaande individualisering van onze samenleving, in al zijn aspecten, leidt tot leegstand en daarmee verliezen onze kerken met hun prachtige verschijningsvorm en hun belangrijke symbolische betekenis steeds meer hun noodzaak – maar niet hun betekenis.’  Die zoektocht naar de betekenis van kerkgebouwen, voor een groot deel nog in religieus gebruik, maar voor het andere deel ook op zoek naar nieuwe betekenisdragers, is de opgave waar we nu voor staan. Het is dan ook interessant om bij Joks Janssen te lezen hoe alleen al de betekenis van een ‘kerktoren’ kan wisselen al naar gelang het perspectief van waaruit men die toren wil bezien.

Het ontdekken van die perspectieven is exact waar deze onderzoekers en ontwerpers mee bezig zijn. Een ontdekkingstocht waarvoor wij u graag binnenkort weer uitnodigen, via de nog te organiseren webinars. Wij houden u op de hoogte.

Frank Strolenberg
Programmamanager Toekomst Religieus Erfgoed

Nieuwsbrief nummer: 52 • Verstuurd op: maandag 6 april 2020 - 10:10