U bent hier

Zoeken naar oplossingen

maandag 11 februari 2019 - 10:31

Henk Dirkx zet zich al bijna 30 jaar in om erfgoed te behoeden voor sloop. Hij doet dat als commissielid Noord-Holland van erfgoedvereniging Heemschut. ‘Een kerkgebouw is een anker.’

De leden van erfgoedvereniging Heemschut zijn betrokken burgers, die zich inzetten om erfgoed te behouden. Als het niet anders kan, vraagt dat om activistisch handelen, met protestacties of juridische strijd. Steeds vaker gaat het echter om meedenken en samen alternatieven onderzoeken. Dat geldt zeker bij religieus erfgoed, waar kerkgebouwen afstoten bijna altijd voortkomt uit financiële nood. Veel Heemschut-leden hebben een professionele achtergrond. Neem architect Henk Dirkx (71).

KWETSBAAR

‘Ik vind het liefst een oplossing waarbij het gebouw zoveel mogelijk recht wordt gedaan. Appartementen als herbestemming vind ik minder wenselijk dan een boekwinkel. Bovendien moet het gebouw voor woningen nogal worden aangetast. Een kerk is kwetsbaar. Kleine aanpassingen kunnen al grote verstoringen teweegbrengen in wat het gebouw wil zijn van zichzelf. Want daar moet je eigenlijk naar op zoek.’

VOORTZETTEN

Een nieuwe bestemming vinden is niet makkelijk. Zo vindt het kerkbestuur het niet altijd goed dat zich een hippe bierbrouwerij in hun gebouw vestigt. ‘En dat snap ik helemaal’, zegt Dirkx. ‘We willen de oorspronkelijke functie in het gebouw liefst voortzetten. Bij de Oranjekerk in Amsterdam worden nog steeds diensten gehouden. Daarnaast wordt een gedeelte verhuurd om geld te kunnen verdienen. Zo houd je iets van de oorspronkelijke betekenis overeind. Maar lukt dat niet, dan moet je open staan voor nieuwe functies.’

ANKER

Neem de Laurentiuskerk in Weesp, die leeg staat sinds 2014. Iedereen die met de trein tussen Amersfoort en Amsterdam reist, heeft haar wel eens gezien. Vooral wanneer het donker is: het groene neonkruis bovenop de kerk straalt in de nacht. Maar in 2016 brandde de toren af en werd over sloop gesproken. Voor Dirkx is het onbegrijpelijk waarom je zo’n monument zou willen afbreken. ‘Onze omgeving verandert continu. In die verandering hebben wij mensen ook stabiliteit nodig. Zo’n kerkgebouw is een anker, ze is je herinnering als gemeenschap. Die waarden moet je willen bewaren.’

HART

In het begin zat Heemschut aan de “protestkant”: de gemeente mocht niet overgaan tot sloop. Dirkx en zijn collega’s waren bij gemeenteraden; ze zochten de media op met hun verhaal. ‘We proberen tegelijkertijd altijd met de partij waar het om gaat rond de tafel te komen.’ Na al het lobbyen bleek lokaal ondernemer Cees van Vliet de redder in nood. ‘Zonder hem hadden we het nooit voor elkaar gekregen. Hij is een Weesper, katholiek van huis uit en heeft hart voor deze kerk.’

BAKEN

Samen werd een herbestemmingsplan gesmeed. Er komen nu o.a. een yogastudio, een bierbrouwerij en jeneverstokerij. In de nok van de toren zelfs een hotelkamer. In de zomer van 2019 moet de kerk in zijn nieuwe vorm gereed zijn. Het geheugen van Weesp is gered. En uiteraard komt het neonlicht weer op de toren. De kerk is opnieuw baken in de duisternis.

Dit artikel verscheen eerder in de RCE-brochure 'Met Hart en Ziel'.

Reacties