U bent hier

Veiligheid voor kerken

dinsdag 21 april 2015 - 18:37

Hoe maken we kerkbeheerders bewuster van de risico’s die ze lopen, en hoe voorzien we ze op eenvoudige wijze van de noodzakelijke kennis en informatie? Dit was de centrale vraag van de bijeenkomst die het programma Veilig erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed samen met de Agenda Toekomst Religieus Erfgoed op 16 april organiseerde. Circa twintig deelnemers kwamen voor de eerste keer bijeen om zich te buigen over veiligheidszorg voor kerken. Afgevaardigden van kerkgenootschappen, gemeenten, provincies, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de Erfgoedinspectie, het Mondriaanfonds, en museumconsulenten en verzekeraars bespraken onder meer hoe veiligheidsbijeenkomsten voor kerkbeheerders over het hele land uit te rollen.

Veiligheidsbijeenkomsten voor kerkbeheerders

In Limburg en in het noorden van het land verzorgen museumconsulenten al veiligheidsbijeenkomsten voor kerkbeheerders, die succesvol zijn. Ook de Vereniging Behoud Monumentale Kerkgebouwen organiseerde onlangs een bijeenkomst voor kerkbeheerders in de provincie Utrecht, waarbij aandacht werd besteed aan dit onderwerp.

Het is gebleken dat kerkbeheerders vaak onvoldoende alert zijn op veiligheidsrisico’s. Ze werken vaak met een grote ploeg zeer betrokken maar niet altijd even veiligheidsbewuste vrijwilligers. Een goed sleutelplan ontbreekt bijvoorbeeld, religieuze voorwerpen zijn niet beveiligd tegen diefstal, en ook ontbreekt een goede inventarisatie van de voorwerpen. Daarnaast levert de groei van in ongebruik rakende gebouwen weer nieuwe veiligheidsproblematiek op. De urgentie van veiligheid voor het erfgoed lijkt niet altijd voldoende te worden gevoeld.

“Zonder spullekes kunde ge niet geloven”

In het Zeeuwse plaatsje Hoek brandde de rijksmonumentale dorpskerk onlangs bijna tot de grond toe af. In 2013 gebeurde datzelfde met de Sint-Clemenskerk op Ameland. Brand in een kerk verloopt vaak desastreus, ook omdat een kerk geen bewoners heeft die een brand snel opmerken. Volgens verzekeraar Donatus wordt 40 procent van de branden veroorzaakt door een menselijke fout, dit zou voorkomen kunnen worden. Een nog groter risico vormt diefstal of verduistering. Uit het onderzoek “Zonder spullekes kunde ge niet geloven” (pdf) blijkt dat in de periode 2006-2010 een op de vier kerken in Nederland slachtoffer werd van diefstal of inbraak.

Onlangs nog werd kerkzilver gestolen in Nederhemert. Niet altijd gaat het om diefstal van waardevolle religieuze objecten. Ook geld of computers worden gestolen, loden en koperen dakbedekking, hemelwaterafvoeren en bliksemafleiders.

Voorzorgsmaatregelen

Eenvoudige voorzorgsmaatregelen kunnen voorkomen dat waardevolle objecten uit kerken verdwijnen. Een aantal tips kunnen hier al worden gegeven: bevestig de objecten stevig aan de ondergrond, of ruim ze op als ze niet worden gebruikt, bij voorkeur in een verankerde kluis. Een goed sleutelplan kan problemen voorkomen, zeker bij veel vrijwilligers, die ook nogal eens wisselen. Daarnaast is het raadzaam alle waardevolle bezittingen te beschrijven en te fotograferen, dit bevordert de opsporing na diefstal.

Subsidieregeling voor veiligheidszorg

Het Mondriaanfonds beschikt over een subsidieregeling voor veiligheidszorg voor collectie beherende instellingen waar ook kerken een beroep op kunnen doen. Voor deze regeling kan bijvoorbeeld het maken van een risicoanalyse of een veiligheidsplan voor de kerk worden opgevoerd.

Foto: Vensterbank hoeksteen handboeien in Groningen

Reacties