U bent hier

Impressie Provinciale Voorlichtingsbijeenkomst Noord-Brabant

dinsdag 19 maart 2019 - 11:03

Door: Peter van der Wielen (wiki) | Licentie: CC-BY-SA-3.0-NL

In Brabant is gekozen voor een ‘bestuurlijke’ aftrapbijeenkomst in de Abdijhof Mariënkroon te Nieuwkuijk op donderdag 21 februari. Deze bijeenkomst krijgt een vervolg in vier regiobijeenkomsten (link naar website Monumentenhuis Brabant) om een bredere groep te informeren.

Tijdens de bijeenkomst met zo’n 90 deelnemers in Nieuwkuijk kwamen sprekers vanuit verschillende invalshoeken aan bod (overheid, Bisdom Den Bosch en PKN, vereniging Kleine Kernen) waardoor een brede scala aan belangen en zorgen over het voetlicht werd gebracht. Gestart is met de Mentimeter (on-line stemprogramma) om zo een beeld te krijgen van de deelnemers. Klik hier voor de uitkomst in Noord-Brabant. Na de toelichting op het instrument kerkenvisies door Frank Strolenberg vanuit het programma Toekomst Religieus Erfgoed, kwam de kerkelijke wereld aan bod.

Bisschop Mgr. G. de Korte lichtte toe hoe het ervoor staat met de kerkgebouwen binnen zijn bisdom en hoe het bisdom staat in de opgave voor de kerkgebouwen. Vanuit het bisdom Breda en ’s-Hertogenbosch is een informatiepakket samengesteld over de betekenis van het R.K. kerkgebouw en over de verantwoordelijkheid van parochiebestuur en bisdom bij het beheer van kerkgebouwen. Dit als bijdrage voor het proces van de kerkenvisies.

Er is en zal in Noord-Brabant sprake (zijn) van de nodige sluitingen en afstoten van R.K. kerkgebouwen. Hij benadrukt hierbij het belang van Katholieke presentie in de samenleving, maatwerk per gebouw maar ook zakelijkheid en economische haalbaarheid. Kerkgebouwen zijn een onderdeel van het vermogen van de parochie en er zijn inkomsten nodig voor instandhouding van de gebouwen. Bij afstoten en verkoop gaat het niet direct over de maximale opbrengst maar wel de optimale opbrengst. Met betrekking tot nevenbestemming wordt aangegeven dat middels opdeling van sacrale en niet-sacrale ruimten binnen het kerkgebouw er enige mogelijkheden ontstaan maar het moet dan wel uitgaan van waardig gebruik en economisch wezenlijk bijdragen.

Dominee M. Luijk gaf een toelichting vanuit de PKN over de Protestantse gemeenten in Noord-Brabant. Ook hier speelt het afstoten van kerkgebouwen, waarbij de plaatselijke gemeente eigenaar is. Nevenbestemming is makkelijker te realiseren omdat het gehele kerkgebouw hiervoor gebruikt mag worden, maar in financieel opzicht blijkt ook dit lastig. Bij herbestemming dient de nieuwe bestemming in lijn te zijn met de huidige bestemming en daar ligt een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Vanuit de PKN is een oproep gedaan aan alle plaatselijke gemeenten om hun eigen visie te gaan ontwikkelen. Dit geeft ook een goede basis om vervolgens de dialoog aan te gaan binnen een kerkenvisie.

De gemeente Oss kon als pilotgemeente -en inmiddels al een beetje ervaringsdeskundige- een aantal aandachtspunten meegeven. Wethouder Van der Schoot formuleerde dit in een aantal vragen:

  • Ervaren partijen daadwerkelijk een gedeeld belang?
  • Is er voldoende vertrouwen in elkaar en geven we de ontwikkeling daarvan een kans?
  • Weten partijen de omgeving goed en realistisch mee te nemen in het denkproces?
  • Hoe vinden we de balans tussen algemeen belang en noodzaak van individueel maatwerk?
  • Slagen partijen erin vanuit een integrale visie te werken?
  • Hoe gaan we om met grensoverschrijdende belangen?
  • Een duurzaam toekomstperspectief vraagt een gezond verdienmodel, een flinke energieopgave en de onderkenning van het belang van kerkgebouwen door jongere generaties;

Hij gaf aan dat de gemeente altijd aangesproken wordt op de kerk als er ontwikkelingen zijn en/of er maatschappelijke onrust ontstaat. En dat dit leidt tot veel publicitaire en politieke aandacht. Een duidelijke reden voor een kerkenvisie.

De gemeente heeft bewust gekozen voor een onafhankelijke stuurgroep in het proces van de kerkenvisie die de gesprekken voert en de gemeente adviseert in het proces. Zij ervaren dat op deze manier beter maatwerk en vertrouwen in de dialoog kan ontstaan.

Evert van Schoonhoven namens de VKKNB gaf aan dat kleine kernen krachtige leefgemeenschappen zijn en een wezenlijke bijdrage kunnen leveren in de opgave rondom de kerkgebouwen. Het is noodzakelijk om gezamenlijk eigenaarschap te tonen in deze maatschappelijke opgave. Vraag dus vooral ook de inwoners en omwonenden aan tafel bij de kerkenvisies.

Als laatste liet Annelien van Kuilenburg zien hoe een kerkenvisie kan landen in de Omgevingsvisie om zo als gemeente deze visie te implementeren.

Wat valt op? Welke vragen leven er in Noord-Brabant?

Tijdens de vragenrondes kwamen diverse zaken/vragen aan bod, als:

  • Instandhouding van monumentale kerkgebouwen is een maatschappelijke opgave en kan niet alleen op de schouders van de kerkeigenaren afgewenteld worden;
  • Vertrouwelijkheid van uit te wisselen gegevens is een aandachtspunt;
  • Een zakelijke blik is nodig; dit maakt het ook makkelijker de markt te benutten (initiatiefnemers, crowd-funding);
  • Er is een duidelijk verschil tussen stedelijk en landelijk gebied, waarbij de grote kerken in de kleine dorpen als grootste opgave worden gezien;
  • In hoeverre hebben inwoners/omwonenden een stem bij kerksluitingen?
  • In welk stadium betrek je inwoners/omwonenden bij de kerkenvisie? – er is zeker sprake van een fasering in proces en de omstandigheden verschillen per gemeente
  • Moet de gemeente wel initiatiefnemer zijn van een kerkenvisie - vanuit geldstroom sowieso en daarnaast is een coördinerende rol gezien de maatschappelijke opgave zeker terecht. Dit betekent uiteraard niet dat de gemeente de probleemeigenaar is;
  • Heb aandacht voor het feit dat kerkbesturen veel meer zorgen hebben dan alleen het gebouw en de ruimte voor deelname aan een kerkenvisie beperkt kan zijn;
  • Vergeet de interieurs van de kerkgebouwen niet! Er verdwijnt anders heel snel heel veel.

Kortom, het moment is daar om gezamenlijk aan de slag te gaan: met elkaar de opgave te gaan verkennen, elkaars belangen leren kennen en begrijpen en van daaruit samen zoeken naar mogelijke oplossingen! Ook is er veel behoefte aan voorbeelden vanuit andere gemeenten. In maart/april 2019 komt een handreiking beschikbaar met diverse achterliggende tools, die hierin zeker kunnen gaan helpen. Ook de bijeenkomsten krijgen  een vervolg  waarbij de steunpunten, de provincies en de partners van het samenwerkingsprogramma zich sterk maken om alle betrokkenen te ondersteunen.

Tags 
Kerkenvisie

Reacties