U bent hier

Nationale kerkenaanpak

Het Nederlands religieus erfgoed is ongekend rijk en kan rekenen op draagvlak bij een breed publiek. Het draagvlak voor monumentale kerken, kloosters en hun interieurs is er, ongeacht of men zelf te kerke gaat of niet en geldt zowel jong als oud. Door een teruglopend kerkbezoek staat het voortbestaan van veel kerken onder druk. Zo wordt het voor de eigenaren steeds moeilijker om het onderhoud van de gebouwen te bekostigen. Voor kloosters geldt dat het aantal actieve religieuzen drastisch afneemt. Gevolg is dat een grote groep monumentale kerken en kloosters voor de eredienst gesloten worden, worden herbestemd of dat soms zelfs sloop dreigt.

Het kabinet zet actief in op de toekomst van het religieus erfgoed. Op 10 november 2018 is een samenwerkingsovereenkomst ondertekend namens overheden, kerkeigenaren en vertegenwoordigers van erfgoed- en burgerorganisaties. Het doel van deze overeenkomst is een duurzaam toekomstperspectief te ontwikkelen voor het religieus erfgoed. Om dat te bereiken moet ál het religieuze erfgoed in samenhang gezien worden. Kerkgebouwen, synagogen en moskeeën van alle tijden, van alle geloven, monumentaal en niet-monumentaal.

De samenwerkingspartners ondernemen de komende jaren diverse acties waarvoor de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in totaal 13,5 miljoen euro beschikbaar stelt. Dit geld is beschikbaar om (burgerlijke) gemeenten financieel te ondersteunen om op lokaal niveau een integrale kerkenvisie op te stellen. Daarnaast reserveert de minister geld om de benodigde kennis om kerkenvisies te maken op peil te brengen, het belang van kerkgebouwen bij jongeren onder de aandacht te brengen, kerken te helpen zich meer open te stellen voor publiek, en om te innoveren op duurzaamheidsmaatregelen voor kerkgebouwen. 

De samenwerkingsovereenkomst is een vervolg op de Agenda Toekomst Religieus Erfgoed, waarmee de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed van 2014 tot en met eind 2016 samen met kerkelijke, bestuurlijke en maatschappelijke partijen aard en omvang van deze problematiek verkende. Oplossingen werden aangeboden en bediscussieerd; wederzijds begrip en vertrouwen tussen partijen is werkende weg verder opgebouwd. 

Programmalijnen

Een duurzaam toekomstperspectief ontwikkelen voor de monumentale kerkgebouwen in Nederland kan alleen als alle
betrokken partijen samenwerken. Zij doen dat met de vijf onderstaande programmalijnen, die in het magazine 'Met Hart en Ziel' verder worden toegelicht en ingekleurd.

1. Kerkenvisies | Gemeenten worden aangemoedigd aan om op lokaal niveau integrale kerkenvisies op te stellen. Alle kerkgebouwen uit de (burgerlijke) gemeente worden hierbij betrokken en de visie komt in dialoog met alle betrokken partijen tot stand.

2. Kennis Om partijen die zich inzetten voor de toekomst van religieus erfgoed te steunen, zet het programma in op het ontwikkelen en toegankelijk maken van de daarvoor nodige data en kennis.

3. Duurzaamheid | de energierekening vormt vaak een substantieel onderdeel van de exploitatie. Om hier oplossingen voor te vinden, en tegelijk te werken aan het terugdringen van CO2, wordt een innovatieprogramma opgezet dat zich specifiek richt op duurzaamheid bij religieus erfgoed.

4.Toegankelijkheid | Zijn kerken vaker open, dan kunnen meer mensen genieten van religieus erfgoed. Dat vergroot het draagvlak voor het behoud van het gebouw én draagt bij aan een verbeterde exploitatie. Daarom zet het programma in op grotere, publieke toegankelijkheid van kerkgebouwen.

5. Draagvlak | Een groeiende groep jongeren komt niet of nauwelijks in kerkgebouwen. Dat geldt ook voor veel medeburgers met een niet-christelijke achtergrond. Door hen met de rijke betekenislagen van religieus erfgoed in aanraking te brengen, willen we het draagvlak ervoor vergroten.