U bent hier

Dossier Duurzaamheid

Foto: De Methaalkathedraal Utrecht is omgetoverd tot een zelfvoorzienend gebouw door duurzame ingrepen.

Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen van deze tijd. Om de aarde leefbaar te houden, is het noodzakelijk dat mensen zich inzetten voor het behoud of herstel van het milieu. Duurzame maatregelen treffen, zoals het energiezuinig maken van de gebouwde omgeving, vraagt daarom om urgentie. 

Deze pagina geeft informatie over het verduurzamen van religieuze gebouwen. Religieus gebouwd erfgoed, zoals kerkgebouwen, moskeeën of synagogen verduurzamen is een specialistische zaak. Het zijn grote, vaak oude gebouwen, waarvan de cultuurhistorische waarde veelal intact moet blijven. Organisaties hebben bovendien verschillende motivaties om te investeren in duurzaamheid, en de uitvoering is afhankelijk van het gebruik van het gebouw.

Bent u benieuwd wat u kunt doen om uw kerkgebouw te verduurzamen? Lees dan de Toolkit duurzaamheid of kijk rond bij de verzamelde Toolkits en Hand-outs.

Inhoudsopgave

Wat is duurzaamheid?

‘Duurzaamheid’ is een containerbegrip: het lijkt in iedere context weer een andere betekenis aan te nemen. In essentie gaat duurzaamheid om bescherming van de leefomgeving, met inbegrip van het voorkomen van uitputting van natuurlijke hulpbronnen en het behouden van biodiversiteit en het bevorderen van ecologische groei.

In het kader van religieus erfgoed wordt duurzaamheid meestal in verband gebracht met het verduurzamen van gebouwd erfgoed. In Nederland bestaat gebouwd religieus erfgoed voor het grootste deel uit kerkgebouwen. Met betrekking tot het milieu en beheerkosten is het wenselijk dat deze gebouwen in de toekomst energie-efficiënter wordt. Daarnaast kan er, met betrekking tot het milieu, nog veel gewonnen worden rondom het gebouw. Denk daarbij aan meer groenvoorzieningen voor het stimuleren van de biodiversiteit en het afvoeren van regenwater tegen droogte.

Echter, verduurzaming van religieus erfgoed is niet altijd eenvoudig. De energiebesparende maatregelen kunnen namelijk leiden tot schade aan het historische gebouw en kunnen de cultuurhistorische waarde aantasten. (Kerk)eigenaren komen voor complexe keuzes te staan. Willen zij verduurzamen, dan moeten er afwegingen gemaakt worden in verduurzamingsmaatregelen, een inschatting in het gebruik en moet dit passen in het financiële kader.

Klimaatdoelen monumentensector

Binnen de klimaattafel ‘gebouwde omgeving’ heeft de monumentensector aangegeven om monumenten te verduurzamen. Met oog voor de cultuurhistorische waarde wil de sector een bijdrage leveren aan CO2-reductie. Hierbij probeert men de monumenten in gebruik te houden. Om de klimaatdoelen te bereiken, hebben monumentenorganisaties en overheden hun handen ineengeslagen. In 2018 lanceerden zij de Routekaart verduurzaming monumenten. De routekaart zet een stip op de horizon voor de betrokken partijen uit de monumentenbranche met als doel: het realiseren van een 40% CO2- reductie in 2030 en 60% in 2040 als gemiddelde over de gehele monumentenvoorraad in Nederland.

Toolkit duurzaamheid: instrumenten en sites

Bent u op zoek naar praktische informatie, handige tools en handvatten voor het verduurzamen van uw gebouw, bekijk de Toolkit duurzaamheid.

Duurzame maatregelen: wat is er allemaal mogelijk?

Wilt u inzicht krijgen in wat er allemaal mogelijk is om uw gebouw te verduurzamen, bekijk hier de mogelijkheden.

Financiële ondersteuning

Het Rijk, provincies en gemeenten bieden financiële ondersteuning om uw monumentale gebouw te verduurzamen. Zowel voor de DuMo-energiescan als voor duurzame ingrepen lopen er verschillende regelingen. Bekijk hier de verschillende regelingen en vindt de juiste financiële ondersteuning voor uw gebouw.

Voorbeelden van verduurzaamd religieus erfgoed

Verschillende eigenaren gingen u al voor in het verduurzamen van hun religieuze gebouw. Wilt u inspiratie opdoen en lezen over ervaringen over het verduurzamen van religieus erfgoed in de praktijk, bekijk hier de voorbeelden.

Handige toolkits en hand-outs

Vind hier praktische toolkits en hand-outs die u handvatten bieden voor het verduurzamen van uw religieuze gebouw.

Nieuws

Wilt u meer weten over wat er speelt op het gebied van duurzaam religieus erfgoed, lees hier de actualiteiten.

Literatuur

Op onze literatuurpagina vindt u artikelen, onderzoeken en interviews over religieus erfgoed en duurzaamheid.