U bent hier

Lege kerk, ander genootschap?

Sommige geloofsgenootschappen sluiten de deuren van hun gebouwen terwijl andere juist op zoek zijn naar passende huisvesting. Dat roept de vraag op: kan hierin ook geschoven worden? Kunnen de vraag en het aanbod aan elkaar gekoppeld worden? In een internationale stad als Den Haag hebben ze hier de nodige ervaring mee.  

Foto: Fatimakerk, Den Haag; Bron: Wikimedia Commons

Al in 2012 maakte de gemeente Den Haag afspraken met de koepels van de grootste geloofsgemeenschappen: het Bisdom Rotterdam en de Protestante Gemeente ’s-Gravenhage (PGG). Het aantal katholieke en protestante kerkgangers liep drastisch terug. Tegelijk zag de gemeente bij nieuwkomers behoefte groeien aan ruimte voor gebed. Niet alleen de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen zochten gebedsruimte, maar ook Afrikaanse en Amerikaanse kerkgenootschappen.

De 2x2-jaar-procedure

Hoe ga je om met de gebouwen als je aan de ene kant te maken hebt met krimp en aan de andere kant met groei? De gemeente Den Haag heeft voor dit vraagstuk de zogenoemde 2x2-jaar-procedure ontwikkeld. Wat houdt dat in? Gertjan Giele, Programmamanager bij de gemeentelijke Dienst Stedelijke Ontwikkeling: ‘In alle gevallen is behoud van het gebouw het uitgangspunt. Als een kerkgebouw vrijkomt dan wordt de eerste twee jaar, in overleg met de eigenaar, gezocht naar een religieuze invulling van het kerkgebouw. Er wordt dan dus gekeken of een ander kerkgenootschap de ruimte kan gebruiken en aankopen. Mocht dit binnen twee jaar niet lukken, dan wordt in de tweede termijn van twee jaar gekeken naar een andere maatschappelijke functie voor het gebouw. Dit wordt gedaan door een bestemmingsverruiming, waarmee de gemeente hergebruik van het gebouw kan faciliteren, zoals een woonfunctie.’

Inspanning van gemeente

Voorgesteld wordt om de 2x2-jaar-aanpak aan te passen en uit te breiden, onder andere om omwonenden hier meer bij te betrekken. Er wordt dan gekeken naar de bruikbaarheid van de kerk voor bijvoorbeeld cultuur-, welzijns-, sport- of gezondheidsvoorzieningen en naar de functie(s) waaraan in de omliggende wijk of buurt behoefte is. Giele: ‘Bij deze inventarisatie zal per kerk een communicatietraject worden ingezet met stakeholders en omwonenden, die zo bij de herbestemming betrokken worden. Uit die inventarisatie kan blijken dat er mogelijkheden zijn voor hergebruik van een kerkgebouw.’ De gemeente zal zich inspannen om de partijen samen te brengen en de sloop/nieuwbouwontwikkelaar op afstand te houden zolang de procedure loopt.

In handen van andere geloofsgenootschappen

Tot dusver heeft de 2x2-jaar-aanpak er mede toe geleid dat het gelukt is om traditionele kerkgebouwen in handen te brengen van andere geloofsgenootschappen. Zo kwam de Fatimakerk in handen van Church for Life en de Christus Koningkerk werd verkocht aan de Zevende-dags-adventisten.

Bestemmingsplaninstrumentarium

Mede door bemiddeling van de gemeente is de voormalige PKN Thomaskerk in 2017 verkocht aan de vereniging Ahmadiyya Anjuman Isha'at Islam. Bij deze vereniging zijn voornamelijk Surinaams Hindoestaanse moslims aangesloten. En in de Laakkapel en de Immanuelkapel, twee hervormde gebouwen, huisvesten nu moskeeën. Giele: ‘De inzet van het bestemmingsplaninstrumentarium draagt bij aan de mogelijkheid het gebruik van kerkgebouwen voort te zetten”.

Gemeente blijft op gepaste afstand

Inmiddels is in Den Haag eenderde van de niet-beschermde kerken in gebruik door een ander geloofsgenootschap. Regelmatig kon de oplossing dus gevonden worden in de vorm van een overdracht aan een ander genootschap, dat op zoek was naar gebedsruimte. De gemeente treedt op als bemiddelaar tussen de diverse organisaties. Daarbij is het wel van belang dat de gemeente op gepaste afstand blijft van de geloofsopvattingen. Giele: ‘De gemeente is van de bestemming, niet van het geloof.’

Zie ook: kerkenvisie van Den Haag

Reacties